Sızırın Tarihi::  Geçmişi Roma ve Bizans imparatorluklarına dayanan Fakat Türklerin Anadoluyu fethinden sonra (1071) Türk yurdu haline gelen gerek coğrafi gerekse doğal güzellikleri ile sivas ilinin güzide yerleşim merkezlerinden biridir. Türklerin Anadoluya yerleşmeleri ile beraber bu bölgeye abdi oğlu diye bilinen bir aşiret yerleşmiştir.     Osmanlı imparatorluğu yükselme devri ve Kanuni Sultan Süleyman Han'ın Nahcivan seferi sırasında bu bölgede konakladığı mevcut kitabe ve mezar taşlarından anlaşılmaktadır.

    Sızır, Romalılar zamanında Horzurum şehri kalıntıları üzerine kurulmuş, İmparator sezarın (Ceasar) doğu seferleri sırasında dinlenme ve stratejik açıdan en guvenilir mekanlardan biri(dort tarafı suyla çevrili olması) nedeniyle sezar ismi daha sonra Turklerin Anadoluya girmelerinden sonra Sazlik suların sızmasıyla (çekilmesiyle) Sızar ve zamanımızda ise Sızır ismini almıştır, Sızırda Eti ler den kalma mağaralar halen mevcuttur.

    Sızır adının Sezar'dan geldiği de söylenmektedir.

    Bundan başka bir rivayette ise Sezar Kalesinin duvarlarından su sızdığı, zamanlar Sızar Kalesi diye anıldığı, zamanla Sızır olarak halkın diline yerleştiği söylenmektedir.

    Merkezde bulunan kale Sezar tarafından savunma ve barınma amacı ile kullanılmıştır, Eskiköy mevkiinde halen roma ve etilere ait mezar ve lahitler bulunmaktadır.

    Kalebaşı olarak anılan bir mahallenin olması ve kasabanın kuzeyinden güneyine geçit sağlayan ve cok eski cağlarda yapılmış olduğu anlaşılan bir yer altı geçidi bulunmaktadır.

    Tarih öncesi dönemde somut olarak Sızır adına doğrudan rastlanmamaktadır. Hattuşaş, Alacahöyük ve Alişar gibi önemli tarihi merkezlerin bulunduğu üçgenin ortasında yer alan Sızır Kasabası’nın mevcut tarihi eserler de dikkate alındığında köklü bir geçmişe sahip olduğu görülmektedir. Fakat bu köklü tarihin ortaya çıkarılması ancak yapılacak arkeolojik kazılarla mümkün olabilecektir. Hititler ve Medler döneminde “ Sızan Sitesi “ ve “Sizirnos” gibi Sızır adını çağrıştıran bugün de kesin yeri saptanamayen Kızılırmak civarında olduğu kaynaklarda belirtilen yerleşim yerleri mevcuttur.

    Sızır adına somut olarak ancak 16.yy.da rastlanmaktadır.1500’lü yıllarda Bozok (Yozgat) Sancağının Emlak Nahiyesine bağlı olan Birhan(Burhan), Denden(Dendil) gibi yerlerin de adının geçtiği kaynakta “ Hızır Bey” olarak geçtiği görülmektedir.

   1530 yılına ait bir kaynakta , “ Hınzır(Sızır) Kariyesi, (Emlak Nahiyesi) –Karye-i Hınzır(Hınzır köyü), Liva-i Bozok (Bozok Sancağı), Hane 38, Mücerred 5(Toprağı ve kazancı olmayan bekarlar) , Muaf 1 (Vergiden muaf), Hasıl (Toplam) 2956.

   Yukarıdaki bilgileri açıklamak gerekirse; Hınzır Köyü Bozok Sancağının Emlak Nahiyesine bağlı 38 haneli ve 2956 Akçe vergi veren bir köydür. Aynı kaynakta Dendil ,Burhan, Eğerci gibi yerlere hangi cemaatlerin yerleştiği belirtilmesine rağmen Sızır’a yerleşen cemaat belirtilmemektedir.

Mevcut bilgiler ışığında Sızır isminin, Hınzır'dan ya da Hızır'dan yada Sızar'dan ya da Sezar'dan gelmiş olabileceği düşünülmektedir.

Sizde Sızırla ilgili elinizde bulunan bilgi ve belgeleri bizimle paylaşabilirsiniz...